Gezondheid en zorg



« Ga terug naar het folderoverzicht

Reizigersdiarree

Besmetting: Reizigersdiarree wordt vooral veroorzaakt door virussen, parasieten en bacteriën, waaraan onze darmen niet gewend zijn. Tot zo’n 50% van de reizigers krijgt last van reizigersdiarree.

Vooral verontreinigd water is de besmettingsbron. Water uit de kraan is in vrijwel alle landen buiten West Europa onveilig. Dat geldt ook voor alle rauwe etenswaren (salades, fruit) die met kraanwater gewassen zijn.

Preventie: Het volgende is van belang om het risico op diarree te verminderen:

  • Water uit de kraan is onveilig. Alleen mineraalwater, aangepakt in een afgesloten fles is niet verdacht. Gekookt water is veilig (thee en koffie).
  • Poets je tanden niet met onveilig drinkwater.
  • Was je handen (en die van kleine kinderen) goed met zeep na gebruik van het toilet en voor je gaat eten of voedsel klaar gaat maken.
    Alcoholdoekjes en gel werken zeer effectief (als er plaats voor is in de bagage).
  • Niet gepasteuriseerde of ongekookte melk of voedsel wat hiermee gemaakt is (pudding, ijs) moet je niet gebruiken.
  • Eet geen rauwe of onvoldoende gekookte vis of ongekookte of gebakken zeevruchten (zoals schelp en schaaldieren, garnalen, kreeft en inktvis). Ze zijn vaak besmet met bacteriën.
  • Eet geen rauw of onvoldoende gebakken vlees.
  • Eet geen koude salades of rauwe groente
  • Gebruik geen fruit dat je niet ter plekke zelf kunt schillen.
  • Bescherm het eten tegen vliegen.
  • Helaas, ijsblokjes zijn uit den boze. Onverpakt ijs eten is niet verstandig, verpakt ijs kan meestal wel.
  • Was eigen eetgerei steeds af in sop en heet water, ook bij het kamperen. Helder water uit een meertje of beekje is zeker niet veilig, dieren poepen niet op een toilet.
  • Ook de plaats waar men eet is van belang. Een maaltijd op straat levert meer risico op dan een maaltijd in een goed restaurant. Hoewel… je kunt er nooit zeker van zijn, dus ook hier gelden de bovenstaande adviezen.

Behandeling van diarree:

  • Water: Bij gezonde volwassenen met niet te erge diarree zijn flessen mineraal water, gekookt water, thee en soep (bevat zout) belangrijk om het verloren vocht (en zout) weer aan te vullen. Een speciaal dieet of vasten heeft weinig zin.
  • O.R.S. Oplossing:  Dit is voor iedereen veilig. Het zijn zakjes met een speciaal poedermengsel van glucose en zouten. Ze moeten in zuiver water worden opgelost. De instructie staat op de verpakking. Begin hier direct mee als (kleine) kinderen of ouderen waterdunne diarree krijgen. Neem altijd voor minimaal 2 dagen ORS zakjes mee als je naar gebied gaat waar geen apotheken zijn. In nood kun je een soort ORS zelf maken met een gekocht maatlepeltje in een buitensportzaak of door 18 gram suiker (= ongeveer 2 afgestreken eetlepels) en 3 gram keukenzout (= 1 afgestreken theelepel) op te lossen in 1 liter veilig drinkwater. De samenstelling van zakjes ORS is nauwkeuriger en beter. Is ook dit allemaal onmogelijk dan kun je je behelpen met Coca Cola (geen light of zero) uit afgesloten flesjes en zout. Stop 3 gram (1 afgestreken theelepel) zout bij een liter Cola Cola.
  • Loperamide: Zit er geen bloed of slijm bij de diarree en heb je geen koorts, dan mag je eventueel het medicijn Loperamide (De merken heten Imodium, Diacure of Diarem) gebruiken om de diarree te remmen (bijvoorbeeld op een niet te vermijden reisdag). Het middel is vrij verkrijgbaar. Zwangeren en kinderen die nog geen 2 jaar zijn mogen dit middel niet gebruiken. Voor kinderen is ORS altijd het eerste keusmiddel.
  • Norrit en Entosorbine mogen nooit gebruikt worden. Ze zijn niet werkzaam en kunnen bovendien de werking van malariamedicijnen of de anticonceptiepil verminderen.
  • Medische hulp bij hoge koorts of langdurige diarree: Heeft een gezonde volwassene bloed bij de waterdunne diarree of meer dan 39 graden koorts dan is het verstandig medische hulp te zoeken. Dit is ook het geval als de waterdunne diarree langer dan 3 dagen bestaat of samen gaat met braken, zodat er onvoldoende vocht binnen blijft.

Kinderen en Ouderen: Onder de 2 en boven de 70 jaar hebben mensen extra risico op uitdroging. Begin bij hen direct met ORS. Zoek medische hulp als er langer dan een dag meer dan 38.5 graden koorts is of als er bloed bij de diarree zit. Ook als er door overgeven onvoldoende vocht binnen blijft is medische hulp noodzakelijk. Ouderen die verder gezond zijn kunnen eventueel zetpillen tegen overgeven gebruiken (domperidon is in veel landen vrij verkrijgbaar). Kinderen onder de 16 jaar mogen dit medicijn niet gebruiken.

Mensen met suikerziekte: Mensen met suikerziekte moeten hun suikerspiegel extra in de gaten houden. Uitdroging geeft risico op ontregeling van de suiker.

Mensen die plaspillen gebruiken: Bij diarree en braken is uitdroging een gevaar. Plaspillen vergroten dat risico. Bespreek met je behandelaar of je in zo'n geval even moet stoppen met innemen.

Vrouwen die de pil slikken: Onderweg zijn diarree en braken er de oorzaak van dat de pil minder betrouwbaar kan zijn. De pil wordt dan minder goed opgenomen. Als binnen 4 uur na het innemen van de pil hevig braken of waterdunne diarree optreedt kan enkele uren later een nieuwe tablet worden ingenomen (tot 36 uur na de laatste goed ingenomen pil). 

De pil is in veel landen niet verkrijgbaar. Neem een paar extra pil strips mee en bewaar die op een aparte plaats in de bagage.

Bijzondere reizigers:  Bij reizigers met een aandoening kan reizigersdiarree eerder complicaties geven. Er gelden dan extra adviezen, zoals het gebruik van antibiotica. U krijgt deze via uw behandelend arts of het vaccinatiecentrum voorgeschreven. 

Antibiotica mee?

Hoewel diarree lastig kan zijn en het reisplezier kan beïnvloeden, raden we de gezonde reiziger af om antibiotica mee te nemen. Het probleem is vooral ontstaan door de korte verre vakanties die mensen tegenwoordig willen en kunnen maken. Een paar dagen diarree op 7 dagen vakantie is natuurlijk niet erg prettig. Bij langere reizen hoort het er eigenlijk een beetje bij. Zo is het nu eenmaal.

Argumenten tegen antibiotica zijn:

  • In 90% van de gevallen lost het probleem zich vanzelf binnen een paar dagen op. Antibiotica heeft in die gevallen meer nadelen dan voordelen.
  • Er ontstaat steeds meer resistentie (ongevoeligheid) van bacteriën tegen antibiotica. In Thailand is ciprofloxacine (een belangrijk antibioticum) al niet meer werkzaam tegen darminfecties. Omdat het middel daar zo te koop is wordt het te pas en te onpas gebruikt en zijn de bacteriën nu niet meer gevoelig. Dit is een duidelijke waarschuwing om op te passen met het gebruik van antibiotica. We wegen dan het individuele korte termijn belang af tegen het algemeen belang op wat langere termijn. Straks kunnen we gewone ziekten mogelijk niet meer goed behandelen. Wie wil er straks dood gaan aan een gewone longontsteking?
  • In gewone vakantiegebieden is vrijwel altijd voldoende medische zorg aanwezig om hulp te bieden als het uit "de hand" loopt. Veel echt risico is er dan niet.

Wel Antibiotica mee in bijzondere gevallen:

  • Mensen met diabetes die insuline gebruiken 
  • Mensen met een ernstig verlaagde nierfunctie (klaring onder de 25).
  • Mensen die de medicijnen lithium of digoxine slikken.
  • Mensen met een afweerstoornis door hun ziekte of door afweeronderdrukkunde medicijnen. De reizigersadviseur kan adviseren wanneer dit nodig is.
  • Mensen met chronische darminfecties (als de ziekte van Crohn)
  • Soms bij reizen onder primitieve omstandigheden in afgelegen gebieden, zonder medische voorzieningen.

Dukoral gebruiken?

Dukoral is een vaccin tegen een aantal bacteriën die diarree kunnen veroorzaken. Het is bedoeld tegen cholera. U moet het voor de reis slikken. Het zijn 2 doses die met een week tussenpozen ingenomen moeten worden.

Kinderen van 2 tot en met 5 jaar mogen de halve doses gebruiken. De fabriek heeft het op de markt gebracht als een vaccin tegen cholera, maar het werkt ook tegen een deel van de verwekkers van reizigersdiarree. Het zou tegen reizigersdiarree ongeveer 3 maanden werkzaam zijn.

Omdat het maar voor een klein deel werkzaam is bij reizigersdiarree wordt het hiervoor niet geadviseerd.
Omdat het geen resistente bacteriën oplevert zou het gebruik te overwegen zijn bij gezonde reizigers die alles willen doen om diarree te helpen voorkomen. Medisch gezien is het dan minder schadelijk dan een antibioticakuur.

De in het begin besproken preventieve maatregelen tegen diarree blijven ook met Dukoral heel belangrijk, omdat het middel lang niet tegen alle ziekteverwekkers werkt.