Gezondheid en zorg



« Ga terug naar het folderoverzicht

Meningitis (hersenvliesontsteking of nekkramp)

Meningitis (hersenvliesontsteking of nekkramp) is een ontsteking van de beschermende vliezen rond de hersenen en het ruggenmerg. Deze aandoening kan worden veroorzaakt door bacteriën of virussen.

Waar komt meningitis voor? 

In de hele wereld komt de ziekte wel eens voor, zoals ook in Nederland. Met name in de wintermaanden en als er veel mensen dicht op elkaar leven.
In Afrika beneden de Sahara (van Senegal tot Ethiopië) komen in het droge seizoen (november tot juni) vaak epidemieën voor.

Oorzaken

Een belangrijke veroorzaker van meningitis is een groep van bacteriën, de Neisseria meningitidis (zoals de soorten A, C, W135 en Y).
Andere veroorzakers zijn de Haemophilus Influenzae type b (Hib). Deze vorm komt vooral bij kinderen onder de twee jaar voor. Soms is een pneumokokken bacterie de oorzaak. Tegen al deze veroorzakers van meningitis zijn vaccins beschikbaar.

Besmetting

Overdracht vindt plaats door direct contact van persoon op persoon via druppeltjes die vrijkomen als een zieke hoest of niest. De besmetting gaat niet via dieren of insecten.

Kinderen en verzwakte personen (ondervoeding of een afweerstoornis) lopen de meeste risico op een besmetting.

Symptomen

Niet altijd wordt een besmet persoon ook werkelijk ziek, maar die is dan wel tijdelijk een bron van infectie voor anderen.

  • Hoge koorts, hoofdpijn en nekstijfheid zijn veel voorkomende symptomen van meningitis bij iedereen ouder dan twee jaar.
  • Nekstijfheid is het verschijnsel dat het hoofd niet of met grote moeite voorover gebogen kan worden. Het bewegen van de nek is pijnlijk, evenals het optrekken van de benen. Ook ontstaan er vaak kleine rode vlekjes in de huid, die niet wit worden als je er op drukt, zoals de vlekjes bij onschuldige kinderziekten. Het zijn kleine bloedinkjes in de huid.
  • Andere symptomen kunnen zijn: misselijkheid, braken, overgevoeligheid voor licht, verwardheid en sufheid.
    Bij pasgeborenen en jonge kinderen zijn de klassieke symptomen van koorts, hoofdpijn en stijve nek soms afwezig of moeilijk aantoonbaar. De zuigeling kan alleen maar sloom of slaperig lijken, prikkelbaar zijn, braken of slecht eten.

Preventie

Normaal gesproken loopt een reiziger weinig risico. Het risico is wat groter als er veel mensen dicht bij elkaar zijn zoals tijdens de jaarlijkse bedevaart naar Mekka (Hadj) of bij een verblijf in vluchtelingenkampen.

Vaccinatie

Een vaccinatie tegen meningitis (de Neisseria soorten A, C, W135 en Y) is soms nodig als u (lange tijd) naar landen gaat met een hoog risico.

  • Vakantiereizen: Bij vakantiereizen korter dan 6 weken is er geen vaccinatie nodig. Langere reizen waarbij je intensief contact met de plaatselijke bevolking hebt kan een reden zijn te vaccineren.
  • Bedevaart: Voor een bedevaart naar Mekka (Saudi-Arabië) is een vaccinatie verplicht gesteld voor iedereen boven de 2 jaar. De vaccinatie moet minimaal 10 dagen voor aankomst gegeven zijn en de vaccinatie is 5 jaar geldig. 
  • Vaccinatie bij kinderen: In Nederland worden alle kinderen sinds 2002 ingeënt tegen Meningitis C (een van de verwekkers die vooral in Europa voorkomt). 

Beschermingsduur: De vaccinatie tegen de Neisseria soorten A, C, W135 en Y voor reizigers (merknamen Nimenrix of Menveo) bestaat uit 1 injectie en de beschermingsduur is 5 jaar. Voor kinderen onder het jaar gelden andere schema's.