Gezondheid en zorg



« Ga terug naar het folderoverzicht

FSME en RSSE (Teken encefalitis)

De verschillende afkortingen slaan op de gebieden waar ze voorkomen. Er is een Europese variant (FSME =Früh Sommer Meningo Encefalitis) en een Russische (RSSE = Russian spring-summer encefalitis), die veel gevaarlijker is en helaas steeds westelijker voorkomt.

Waar komt het voor

Met FSME besmette teken komen voor in Centraal Europese landen, zoals Oostenrijk en zuidelijk Duitsland en het oostelijk deel van Frankrijk en in de Balkan. In Noordoost Europa gaat het om het zuidelijk deel van Noorwegen, Zweden en Finland, de Baltische landen, Polen, Wit-Rusland de Oekraïne en Rusland. In Nederland komt het virus dus (nog) niet voor. 

De gevaarlijke Russische variant (RSSE) komt voor in Aziatisch deel van Rusland, Kazakstan, Mongolië en het noorden van China en Japan.

Besmetting

Mensen raken besmet door de beet van een geïnfecteerde teek (al heel snel na de beet) of door het drinken van ongepasteuriseerde melk. De meeste besmettingen vinden plaats in de zomer of de vroege herfst, wanneer de teken het talrijkst zijn. De teken leven in bossen en hoog grasland.

Verschijnselen

In de meeste gevallen verloopt FSME zonder ernstige verschijnselen. De patiënt kan zich grieperig voelen. Soms gaat deze griep na een aanvankelijke verbetering over in een ernstige ontsteking van de hersenen en hersenvliezen. Hierbij kunnen koorts, hoofdpijn, nekstijfheid en braken optreden. Na zo'n ernstige infectie kunnen allerlei neurologische restverschijnselen overblijven. Bij de Europese vorm overlijdt 1%, bij de Russische vorm wel 20%.

Voorkom tekenbeten

Om tekenbeten te voorkomen is het volgende van belang: 

  • Blijf in de natuur zoveel mogelijk op de paden.
  • Draag dichte schoenen en goed sluitende kleding: lange mouwen, broekspijpen in de sokken en zet een pet op.
  • Smeer de onbedekte huid in met DEET (zie hiervoor de folder "insectenwerende middelen").
  • Kampeer niet aan de bosrand of langs een struikachtige of bosachtige omzoming om een camping.
  • Controleer het lichaam regelmatig op teken. Dit kan na elke wandeling en op het eind van de dag. Bedenk dat bij deze ziekte de besmetting al snel na de beet plaatsvindt. 
  • Teken kunnen heel klein zijn, de larven en nimfen (jonge teekjes) kunnen kleiner zijn dan een millimeter! Ze kunnen ook achter de oren, in de liezen, knieholten en tussen de tenen zitten.

Teken verwijderen 

  • Teken moet je zo snel mogelijk verwijderen. Gebruik een tekentang of een puntig pincet. Probeer de teek zo dicht mogelijk op de huid (bij de kop) beet te pakken en niet in het lichaam van de teek te knijpen.
  • Trek de teek voorzichtig recht omhoog uit de huid.
  • Irriteer de teek niet met olie, alcohol of hitte. Dit verhoogt de kans op besmetting!
  • Na verwijdering: desinfecteer het bijtwondje of als het niet lukt alles te verwijderen het restje van de teek met alcohol 70% of met jodium.

Vaccinatie

Tegen deze virussen bestaat een vaccinatie. Deze beschermt tegen beide varianten. Zon vaccinatie raden we soms aan: 

  • Voor wandel en wild kampeer vakanties in het tekenseizoen (maart tot november) in natuurgebieden in de Baltische landen en de voormalige Sovjetunie. 
  • Voor iemand die werkt of woont in een risicogebied zoals boswachters, houthakkers en jagers.
  • Voor wandelvakanties van meer dan 4 weken in Centraal- en Noord Europa is een vaccinatie te overwegen. 

Een vaccinatie bestaat uit 3 injecties, de 2e na een maand en de derde na 6 maanden. Na deze 3 vaccinaties is er 3 jaar bescherming. Daarna werken herhaalprikken 5 jaar. Gelukkig is de reiziger al na de eerste 2 injecties beschermd voor zijn vakantie. De derde kan dan na de vakantie volgen.

Iemand die allergisch is voor kippeneiwit kan op deze vaccinatie ook allergisch reageren.

De vaccinatie kan vanaf 1 jaar gegeven worden.