Gezondheid en zorg



« Ga terug naar het folderoverzicht

Dengue, Chikungunya en Zika.

Deze 3 ziekten worden overgedragen door de steken van een mug. Ze komen in alle tropische gebieden voor. Er zijn regelmatig uitbraken in bepaalde landen, dan komt zo'n ziekte ineens in het nieuws. Tijdens het regenseizoen is de kans op besmetting het grootst. Het aantal besmettingen neemt de laatste tijd fors toe.

Besmetting

De tijgermug, een kleine zwart-witte gestreepte mug, brengt het virus over. De mug legt eitjes in (helder)stilstaand water in en om de huizen (lege blikjes en potten en waterplassen). De muggen leven vooral daar en steken bij voorkeur overdag (namiddag).

De ziekten

Voor alle drie de ziekten geldt dat de meeste besmettingen zonder veel klachten verlopen. Een griepje of gewoon even niet lekker. Je kunt het dus gehad hebben zonder het te weten. De diagnose Dengue kan gesteld worden door bloed onderzoek. Vaak is er in een land een tijdje een epidemie van één van de drie ziekten.

  • Dengue: De ziekte kan klachten geven als bij een griep zoals hoge koorts (soms een week lang), misselijkheid en braken. Kenmerkend is ernstige hoofdpijn (pijn achter de ogen) en huiduitslag. De ziekte Dengue kan heel soms ook ernstig verlopen. Dan zijn er ook blauwe plekken, bloedneuzen, bloedend tandvlees, rusteloosheid en dorst. Door de bloedingen kan een shock ontstaan, soms met dodelijke afloop. Onder reizigers komt deze ernstige vorm vrijwel alleen voor bij iemand die al eerder Dengue heeft gehad. Jonge kinderen lopen meer risico ernstige klachten te krijgen.
  • Chikungunya: Hierbij staan de gewrichtspijnen meer op de voorgrond, verder lijken de klachten op die bij de gewone Dengue. 
  • Zika: Het Zika virus geeft ongeveer dezelfde klachten. Opvallend vaak is er ook een oogontsteking en wat minder de gewrichtsklachten en de pijn achter de ogen. Heel soms verloopt de ziekte ernstig en ontstaat er een neurologische ziekte. Zika blijkt ook aangeboren afwijkingen te kunnen geven als een vrouw besmet is geraakt tijdens de zwangerschap. Sinds kort is duidelijk dat dit voor de hele zwangerschapsperiode geldt. Daarom is voor een zwangere onveilige seks met iemand die mogelijk besmettelijk is altijd risicovol. Vrouwen die zwanger zijn of binnen korte tijd zwanger willen worden moeten niet naar een Zika gebied reizen. Zeker omdat de gegevens over deze ziekte nog niet erg betrouwbaar zijn. 
  • Vrouwen die in een Zika gebied geweest zijn wordt afgeraden binnen 2 maanden na het verlaten van dat gebied zwanger te worden. Andere bronnen gaan uit van 6 maanden.
  • Mannen die besmet zijn geraakt met het Zika virus dragen tijdelijk via het sperma de ziekte over bij seks. Het blijkt dat na 6 maanden nog virussen in het sperma aanwezig kunnen zijn. Het advies in Nederland is voorlopig om 2 maanden condooms te gebruiken na terugkomst uit een Zika gebied als je een partner hebt die zwanger is of zwanger wil worden (RIVM). Dit geldt ook als je op reis niet ziek bent geweest. De landen waar Zika actief is veranderen steeds. Kijk hier voor actuele informatie.

Behandeling

Een behandeling voor deze 3 ziekten is er niet. Uitzieken dus. Volwassenen genezen meestal volledig. Paracetamol verzacht de symptomen (nooit andere pijnstillers zoals ibuprofen gebruiken in verband met risico op bloedingen). Kinderen jonger dan tien jaar zijn kwetsbaarder. Bij de ernstigere vormen kan een ziekenhuisopname noodzakelijk zijn zelfs op een intensive care afdeling.  

Preventie

  • Vermijd plaatsen met veel stilstaand water, daar leggen de muggen hun eieren (een niet zo'n makkelijk op te volgen advies voor een reiziger).
  • De muggen steken vooral, maar niet alleen, overdag. Draag daarom bedekkende kleding en gebruik een muggen werend middel (DEET 30-50%).
  • Zorg dat je kamer ook overdag muggenvrij blijft, slaap of rust in een geïmpregneerd muskietennet.

Zie ook de folders Insectenwerende middelen en het Muskietennet.