SGZ GEZONDHEIDSCENTRUM

Gezondheid en zorg

NIEUWS

Reizigersdiarree

Besmetting: Reizigersdiarree wordt vooral veroorzaakt door virussen, parasieten en bacteriën, waaraan onze darmen niet gewend zijn. Tot zo’n 50% van de reizigers krijgt last van reizigersdiarree.

Vooral verontreinigd water is de besmettingsbron. Water uit de kraan is in vrijwel alle landen buiten West Europa onveilig. Dat geldt ook voor alle rauwe etenswaren (salades, fruit) die met kraanwater gewassen zijn.
Reizigers uit landen met goed drinkwater zijn hier niet aan gewend en kunnen ziek worden.

Preventie: Het volgende is van belang om het risico te verminderen:

Water uit de kraan is onveilig. Alleen water, aangepakt in een afgesloten fles is niet verdacht. Gekookt water is veilig (thee en koffie).
Poets u tanden niet met onveilig drinkwater.
Was u handen (en die van kleine kinderen) goed met zeep na gebruik van het toilet en voor u gaat eten of voedsel klaar gaat maken.
Alcohol (hand) doekjes werken zeer effectief (als u er plaats voor hebt in de bagage).
Niet gepasteuriseerde of ongekookte melk of voedsel wat hiermee gemaakt is (pudding, ijs) moet u niet gebruiken.
Eet geen rauwe of onvoldoende gekookte vis of ongekookte of gebakken zeevruchten (zoals schelp en schaaldieren, garnalen, kreeft en inktvis). Ze zijn vaak besmet met bacteriën.
Eet geen rauw of onvoldoende gebakken vlees.
Eet geen koude salades of rauwe groente
Gebruik geen fruit dat u niet ter plekke zelf kunt schillen.
Bescherm uw eten tegen vliegen.
Helaas, ijsblokjes zijn uit den boze. Onverpakt ijs eten is niet verstandig, verpakt ijs kan meestal wel.
Was uw eigen eetgerei steeds af in sop en heet water, ook bij het kamperen. Helder water uit een meertje of beekje is zeker niet veilig, dieren poepen niet op een toilet.
Ook de plaats waar men eet is van belang. Een maaltijd op straat levert meer risico op dan een maaltijd in een goed restaurant. Hoewel… u kunt er nooit zeker van zijn, dus ook hier gelden de bovenstaande adviezen.

Behandeling van diarree:

Water: Bij gezonde volwassenen met niet te erge diarree zijn flessen mineraal water, gekookt water, thee en soep(bevat zout) belangrijk om het verloren vocht (en zout) weer aan te vullen. Een speciaal dieet of vasten heeft weinig zin.
O.R.S. Oplossing: Een O.R.S. oplossing in veilig water kan altijd uitkomst bieden. Het is voor iedereen veilig. Het zijn zakjes met een speciaal poedermengsel van glucose en zouten. Ze moeten in zuiver water worden opgelost. De instructie staat op de verpakking. Tegenwoordig is er ook ORS met rijstmeel wat nog effectiever werkt. Begin hier direct mee als (kleine)kinderen of ouderen waterdunne diarree krijgen.
Loperamide: Zit er geen bloed of slijm bij de diarree en heb u geen koorts, dan mag u eventueel het medicijn Loperamide (De merken heten Imodium, Diacure of Diarem) gebruiken om de diarree te remmen (bijvoorbeeld op een niet te vermijden reisdag). Het middel is vrij verkrijgbaar. Zwangeren en kinderen die nog geen 2 jaar zijn mogen dit middel niet gebruiken. Voor kinderen is ORS duidelijk altijd het eerste keusmiddel.
Medische hulp bij hoge koorts of langdurige diarree: Heeft een gezonde volwassene bloed bij de waterdunne diarree of meer dan 39 graden koorts dan is het verstandig medische hulp te zoeken. Dit is ook het geval als de waterdunne diarree langer dan 5 dagen bestaat of samen gaat met braken, zodat er onvoldoende vocht binnen blijft.

Norrit en Entosorbine moeten in geen enkele situatie gebruikt worden. Ze zijn niet werkzaam en kunnen bovendien de werking van malariamedicijnen of de anticonceptiepil verminderen.

Kleine kinderen en ouderen: Kleine kinderen onder de 2 jaar en ouderen boven de 70 jaar lopen extra risico op uitdroging. Begin direct met ORS. Zoek medische hulp als er langer dan een dag meer dan 38.5 graden koorts is of als er bloed bij de diarree zit. Als er door overgeven onvoldoende vocht binnen blijft is medische hulp noodzakelijk. Zetpillen tegen braken (domperidon) zijn vrij verkrijgbaar, gelukkig ook vaak in derdewereld landen. Let op voor welke leeftijd welke sterkte nodig is.

Mensen met suikerziekte: Mensen met suikerziekte moeten hun suikerspiegel extra in de gaten houden. Uitdroging is bij hen extra gevaarlijk.
Neem altijd voor 2 dagen ORS zakjes mee als u naar gebied gaat waar geen apotheken zijn. Dit zijn plattelandsgebieden en afgelegen dorpen. In nood kunt u zich behelpen door ORS tijdelijk zelf te maken door 18 gram suiker (= 8 klontjes of 3 afgestreken eetlepels) en 3 gram keukenzout (= 1 afgestreken theelepel) op te lossen in 1 liter veilig drinkwater.
Is ook dit onmogelijk dan is er in noodgevallen misschien nog coca cola (geen light) uit afgesloten flesjes te gebruiken (suikers) afgewisseld met soep (zouten).

Bijzondere reizigers: Hiervoor kunnen extra of andere adviezen gelden. U krijgt die via uw behandelend arts of het vaccinatiecentrum. In sommige gevallen wordt een antibioticum voorgeschreven om zelf de diarree te kunnen behandelen. Volg hierbij de aanwijzingen van de arts. Antibiotica worden vooral voorgeschreven aan reizigers die, door een chronische ziekte van reizigersdiarree ernstige klachten kunnen krijgen.

Bijzondere reizigers zijn:

Personen zonder milt en personen met een afweerstoornis (zoals HIV positief, aids).
Personen die kanker hebben en cytostatica gebruiken of bestraald worden.
Personen die langdurig afweeronderdrukkende medicijnen slikken (zoals 10 mg of meer prednison).
Personen met ernstig astma/COPD of suikerzieken die medicijnen hiervoor gebruiken.
Personen met zeldzame ziekten zoals stollingsziekten, sikkelcelziekte, myastenia gravis en G-6-PD deficiëntie.

Antibiotica mee?

Hoewel diarree lastig kan zijn en het reisplezier kan beïnvloeden, raden we de gezonde reiziger af om antibiotica mee te nemen. Het probleem is vooral ontstaan door de korte verre vakanties die mensen tegenwoordig willen en kunnen maken. Een paar dagen diarree op 7 dagen vakantie is natuurlijk niet erg prettig. Bij langere reizen hoort het er eigenlijk een beetje bij. Zo is het nu eenmaal.

Argumenten tegen antibiotica zijn:

In 90% van de gevallen lost het probleem zich vanzelf binnen een paar dagen op. Antibiotica heeft in die gevallen meer nadelen dan voordelen.
Er ontstaat steeds meer resistentie (ongevoeligheid van bacteriën) tegen antibiotica die veel gebruikt worden. In Thailand is ciprofloxacine al niet meer werkzaam tegen darminfecties. Dit is een middel dat in Nederland een belangrijk middel is als gewone antibiotica niet werken. Doordat het middel daar te pas en te onpas is gebruikt zijn de bacteriën er ongevoelig voor geworden. Dit is een duidelijke waarschuwing om op te passen met het gebruik van antibiotica. We wegen dan het individuele korte termijn belang af tegen het algemeen belang op wat langere termijn. Straks kunnen we gewone ziekten mogelijk niet meer goed behandelen. Wie wil er straks nog dood gaan aan een gewone longontsteking?
In gewone vakantiegebieden is vrijwel altijd voldoende medische zorg aanwezig om hulp te bieden als het uit de hand loopt. Veel echt risico is er dan niet.
We adviseren wel antibiotica mee te nemen in bijzondere gevallen:
Mensen met diabetes of ernstige nierziekten of mensen die lithium of digoxine slikken.
Mensen met een ernstige afweerstoornis door afweeronderdrukkende medicijnen of ziekten als Aids.
Mensen met chronische darminfecties (als de ziekte van Crohn) en soms bij het gebruik van sterke maagzuurremmers (als omeprazol en pantoprazol) omdat er bij hen hierdoor geen beschermende werking van het maagzuur tegen bacteriën meer is.
Soms bij reizen onder primitieve omstandigheden, waar medische zorg onbereikbaar is.

Dukoral gebruiken?

Dukoral is een betrekkelijk nieuw middel. Het is een vaccin tegen bacteriën die diarree kunnen veroorzaken. U moet het voor de reis slikken. Het zijn 2 doses die met een week tussenpozen ingenomen moeten worden.

Kinderen van 2 tot en met 5 jaar mogen de halve doses gebruiken. De fabriek heeft het op de markt gebracht als een vaccin tegen cholera, maar het werkt ook tegen een deel van de verwekkers van reizigersdiarree. Het zou tegen reizigersdiarree ongeveer 3 maanden werkzaam zijn.

Omdat het maar voor een deel werkzaam is en reizigersdiarree meestal geen gevaarlijke ziekte is wordt het hiervoor officieel niet geadviseerd.
Omdat het geen resistente bacteriën oplevert zou het gebruik te overwegen zijn bij gezonde reizigers die alles willen doen om diaree te helpen voorkomen. Medisch gezien is het dan minder schadelijk dan een antibioticakuur.

De in het begin besproken preventieve maatregelen tegen diarree blijven ook met Dukoral heel belangrijk, omdat het middel lang niet tegen alle ziekteverwekkers werkt.